Krowiorz

Metale nagrzewające się stosunkowo bardzo szybko, już tym samym nasuwają nam podejrzenie, że nie posiadają wysokich zdolności gromadzenia w sobie większych ilości ciepła. Z niemetalicznych pierwiastków, największe ciepło właściwe posiada woda. Jej ciepło właściwe zostało oznaczone jednością, tym samym wszystkie inne ciała mają wartość mniejszą od 1.

Wspomnieliśmy też o tym, że kilogram wody potrzebuje jedną kalorię ciepła, by można było tę ilość wody ogrzać o jeden stopień wyżej. Na ogrzanie wody od 0′C. Do 100′C. Trzeba wobec tego 100 kaloryj (ciepłostek) kilogramowych. Ale także odwrotnie: jeden kilogram wrzącej wody może za siebie oddać 100 kaloryj kilogramowych. Jak wielką jest ta ilość ciepła, przekonamy się, o ile zrobimy następujące, bardzo łatwe, doświadczenie, które można przeprowadzić w każdej szkole.

Weźmy kilogram (litr) wrzącej wody i wlejmy je do miseczki zawierającej również litr, lecz wody zimnej o temperaturze 0′C. Co otrzymamy w naczyniu? Po wymieszaniu tych dwu litrów wody zauważymy, że temperatura cieczy spadnie do połowy, do 50′C. Połowa ciepła zawartego w wrzątku, poszła na to, by drugą połowę zimnej wody ogrzać do temperatury 50′C.

Po tym doświadczeniu nabierzemy ochoty powtórzyć je z innymi cieczami. Najłatwiej będzie nam to zrobić z kilogramem żelaza, gdyż odważniki żelazne można łatwo dostać lub wypożyczyć. Czy wrzuciwszy nagrzany do 100′C. Odważnik żelazny ogrzejemy silnie wodę? Na pewno nie. Może dla wie;lu z nas będzie niespodzianką, że woda po włożeniu odważnika wagi jednego kilograma nagrzeje się tylko do 10′C. Dlaczego tak się stało, wyjaśnia nam mała zdolność akumulowania ciepła wszystkich metali. Powiadamy, że ciepło właściwe metali jest małe. Jak ono się przedstawia dla różnych metali, mamy podane w poniższej tabelce.

Powyżej podane cyfry pozwalają nam obliczyć, do jakiej temperatury nagrzeje się lodowato zimna woda, jeśli włożymy do jej nagrzany ciężarek z takiego czy innego metalu do temperatury 100′ lub nawet wyżej.